"Szkoła dla Innowatora"

Kształtowanie kompetencji proinnowacyjnych.
Raport opracowany na zlecenie Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii

Autorzy:
Kierownik projektu: Jan Fazlagić. dr hab. prof. nadzw. Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznianiu
Eksperci:
Zespół SCIENTIA-VIS
Zespół OXFORD RESEARCH

Zacznijmy innowacyjne zmiany już dziś.

„Szkoła dla innowatora” to opracowanie ujmujące w sposób holistyczny problematykę kształcenia kompetencji innowacyjnych w systemie edukacji.
Obecnie funkcjonujący system edukacji w Polsce w niewielkim stopniu odpowiada na nadchodzące tendencje.
Polska szkoła nie jest „szkołą dla innowatora”. Jest dopiero na początku drogi do zmian, w obszarze podstawy programowej, treści programowych, metod nauczania.
Nie musimy czekać na zmiany systemowe. Już teraz ustawa o systemie oświaty daje nam narzędzia do realizowania innowacji na różnym poziomie (innowacja organizacyjna, dydaktyczna, metodyczna itp.), a także eksperymentów. Przed zastosowaniem innowacji-eksperymentu należy zrozumieć ich istotę. Dlatego ważna jest zmiana mentalności wśród nauczycieli, rodziców i uczniów, a także wyzbyciu się lęku przed nowością.

  • Musimy sobie wyobrazić jak będzie wyglądał rynek pracy za ok. 10 lat.
  • Zniknie z niego wiele istniejących zawodów, a powstaną nowe, dzisiaj jeszcze nie istniejące.
  • Jak wskazują wyniki wielu badań i raportów w czwartej rewolucji przemysłowej (Industry 4.0) znacząco wzrośnie zapotrzebowanie na osoby kreatywne, innowacyjne, które potrafią myśleć krytycznie, wielokontekstowo i koncepcyjnie.
  • Rozwój umiejętności proinnowacyjnych służy temu, aby przygotować ludzi do funkcjonowania na rynku pracy.
  • "Szkoła dla innowatora" powinna czerpać z rozwiązań organizacyjnych i dydaktycznych w edukacji z krajów, które mają najbardziej innowacyjne gospodarki świata. (Dania, Finlandia, Irlandia, Wlk. Brytania, Niemcy, Japonia, USA) Kraje te zadają sobie wiele trudu, aby nauczanie kompetencji proinnowacyjnych rozpoczynało się w szkole.

Innowacja (Williams (1999) i Clapham (2003))

Innowacja pojawia się wówczas, gdy ludzie tworzą nowe rozwiązania akceptowane przez członków społeczności jako użyteczne i adekwatne do aktualnych potrzeb tej społeczności. Kształtowanie kompetencji proinnowacyjnych służy rozwojowi społeczeństwa, zwiększeniu jego aktywności kulturowej, naukowej, a także ekonomicznej.

Innowacyjna Szkoła Innowacyjny Pracownik Rozwój Ekonomiczny Dobrobyt

Innowator to osoba, która:

  • Wykorzystuje swoją kreatywność.
  • Korzysta z kreatywności innych.
  • Jest zdolna do tworzenia pomysłów i idei.
  • Szuka nowych sposobów rozwiązywania problemów, a przy ich rozwiązywaniu spogląda na szanse w otoczeniu, lub wśród własnych zasobów osobistych.

Kompetencje proinnowacyjne:

Autor po przeanalizuwaniu kilkudziesięciu opracowań dotyczących kompetencji przyszłości (m. inn. OECD 2007) wyodrębnił około 150 kompetencji. Najważniejsze z nich:

  • generowanie pomysłów;
  • krytyczne myślenie;
  • syntezę/reorganizację wiedzy;
  • kreatywne rozwiązywanie problemów;
  • identyfikację problemu;
  • szukanie udoskonaleń;
  • zbieranie informacji;
  • niezależne myślenie;
  • otwartość na zmiany;
  • znajomość technologii;
  • otwartość na pomysły;
  • ciekawość poznawczą;
  • umiejętność współpracy;
  • angażowanie się w zainteresowania
    niezwiązane z pracą;
  • umiejętność identyfikacji problemów i wyzwań;
  • podwyższoną akceptację dla ryzyka;
  • ocenę i analizę długoterminowych konsekwencji zjawisk i działań;
  • wizjonerstwo;
  • empatię;
  • kwestionowanie status quo;
  • inteligentne podejmowanie skalkulowanego ryzyka;
  • dążenie do doskonalenia się;
  • tolerancję dla wieloznaczności;

 

Polska szkoła "Szkoła dla innowatora"
  • Promowanie powierzchownego uczenia się (shallow learning)
  • Posługiwanie się przez nauczycieli „programem nauczania”
  • Nauczanie treści programowych, które są zdezaktualizowane
  • Podział na przedmioty
  • Nadmierne faworyzowanie uczniów, którzy wykazują się dużą spolegliwością i poziomem dyscypliny
  • Zabijanie spontaniczności
  • Promowanie imitacji
  • Promowanie uproszczonych, sztucznych opisów sytuacji
  • Edukacja nastawiona na testy
  • Kształcenie międzyprzedmiotowe
  • Rozróżnienie pomiędzy inteligencją, a kreatywnością
  • Większa liczba zajęć prowadzona w systemie grupowym
  • Promowanie kreatywności każdego ucznia w dziedzinie twórczości i kreatywności
  • Wykorzystywanie wiedzy w praktyce
  • Ocena opisowa
  • Rozwój kompetencji proinnowacyjnych
  • Wprowadzanie twórczych zadań na egzaminach zewnętrznych
  • Zachęcanie uczniów do inicjowania działań
  • Alternatywny system oceniania postępów uczniów
  • Podstawa programowa wspierająca kilka kompetencji proinnowacyjnych
  • Nauczyciele dyskutują z uczniami
  • Omawianie z uczniami ich błędów i porażek
  • Nauczyciele przedmiotów ścisłych biorą pod uwagę zdolności uczniów do kreatywnego rozumowania

 Zmiana sposobu i systemu oceniania:

  • Przygoda ucznia w szkole powinna zacząć się od diagnozy jego talentów, zainteresowań, a także jego słabych stron. W tym celu proponujemy wykorzystanie założeń Teorii inteligencji Wielorakich Howarda Gardnera.
  • Ocena aktywności twórczej (meta-cognition).
  • Ocenianie uczniów za dyskusje, w których np. wykazują się nieszablonowym sposobem myślenia.
  • Nauczyciele przedmiotów ścisłych przy ocenianiu powinni brać pod uwagę także zdolność do kreatywnego rozumowania, a nie odtwarzania z pamięci wyuczonych schematów i wzorów.
  • Należy oceniać proces rozwiązywania zadań przez ucznia, jego tok rozumowania, a nie koniecznie wynik końcowy.
  • W sprawdzianach i kartkówkach powinny znajdować się zadania związane z kreatywnością.